TOKİ | Muş

Konum

Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Muş, doğudan  Ağrı’nın Patnos ve Tutak, Bitlis’in Ahlat ve Adilcevaz; kuzeyden Erzurum’un  Karayazı, Hınıs, Tekman, Karaçoban, batıdan Bingöl’ün Karlıova ve Solhan,  güneyden ise Diyarbakır’ın Kulp, Siirt’in Sason ve Bitlis’in Güroymak ve Mutki  ilçeleri ile çevrilidir.

İklim

Muş ilinde sert kara iklimi hüküm sürer. Sıcaklık -29°C ile +37°C arasında seyreder. Senenin 120 gününde sıcaklık +30°C’nin üzerinde, 120 gün O°C’nin altında olur. Kışın fazla kar yağar. Senelik yağış miktarı 1000 mm ile 350 mm arasındadır. Kışlar çok soğuk ve uzun, yazlar kısa, sıcak ve kurak geçer.

Geleneksel Muş Evi Plan Kurgusu

Geleneksel Türk mimarisi kent dokusu her bölgede farklılık gösterir. Bu farklılıklar bölgenin iklim özellikleri, insanların yaşam koşulları, gelir kaynakları, kültür ve yaşam tarzlarıyla doğrudan ilişkilidir. Yerleşim düzeni ve sokak dokusu esas itibari ile tipik bir Türk kenti havasını yansıtan Muş’un, konut mimarisinin oluşumunda temel etki, diğer yörelerimizde de olduğu gibi milletimizin örf ve adetlerinden kaynaklanan hayat tarzı ve ihtiyaçlarıdır. Ayrıca gelenekleri; iklimin ve coğrafyanın zorlayıcı gerekleri de bu oluşumdaki diğer etmenlerdir.

Eski Muş evleri genel plan şemaları itibarı ile kendisine yakın şehirlerdeki (Doğu ve Güneydoğu Anadolu) evlerle paralellikler göstermekle birlikte mekân isimlendirmelerinde yer yer farklılıklar göstermektedir. Sokakla bağlantılı cümle kapısından geçilerek girilen “Havuş” un (Avlu) yanında tandırlık, erzak deposu ve çardak görevi gören ağaç altı oturmalıklar yer almaktadır.

Tasarım Kararı

Tasarım alanına konumlanma sürecinde iklimsel faktörler dikkate alınarak kompakt bir proje önerisi sunulmuştur. Mevcut durumda bulunan rekreatif dere promenadı ile önerilen yol aksı projede toplayıcı kontur oluşturmuştur. Aynı zamanda kot farklılıkları baza oluşumuna olanak sağlamıştır; sadece baza altlarında bulunan kapalı otoparklara ulaşım haricinde bölge araç trafiğinden tamamen arındırılmıştır.

Meydan bir boşluk olarak tasarlanmıştır. Bu açık alanın içinde yer alan hafif strüktürlü gölgelenme yapıları konumlandırılmıştır. Bu gölgelenme yapıları içlerinde kiosklar barındırarak meydan ve açık alana hizmet vermektedirler.

Ne yapı ne de boşluğa ait olan bu strüktürler alanın gölge kullanımına önemli katkılar sağlamaktadır. Blokları yarı açık elemanlar ile birbirine bağlamakta, hem de meydana erişim alternatiflerini çeşitlendirmektedir. Bu gölgelenme yapıları saçaklara dönüşerek blokların Havuş (Avlu)’larına kadar uzanmaktadır ve gündelik yaşantının kesintisiz devam edebilmesi için oldukça önemlidir. Bu sayede zemin kotunda bulunan dükkânlar ve mekânlar gün boyu aktif olarak kullanılabilecektir. Bölge içerisinde bulunan düğüm noktası (meydan) ile dini-kültürel-eğitim-spor tesisleri yürüme mesafesindedir. Bölgeyi sınırlandıran öğelerden biri olan rekreatif dere promenandında bulunan kiosklar bu alana hizmet etmektedir. Dereye önerilen köprüler ile diğer bölge arasında da bağlantı kurulmuştur.

Bölge konut dokusunun en önemli tipolojisi olan Havuş (Avlulu) blok tipi önerilmiştir. Farklı kotlarda konumlandırılan konut blokları, eğim ile paralel şekilde bir araya gelerek arazi ile bütünleşmektedir.  Avlulu blok tiplerinde avluya giriş çıkışlarda diğer blok tipinin giriş çıkışını karşılayacak şekilde araziye yerleştirilmiştir. Bloklar arasında kalan alanlar yeşil alanlar ve rekreasyon alanları olarak tanımlanmıştır. Cephelerde Doğu Anadolu’ya özgü tuğla kaplamalar kullanılmıştır.

Bağlam

İklimin yazları sıcak ve sert oluşu nedeniyle projede sürekli gölgeli yollar ve avlulara-geçitlere arkadlara yer verilmiştir. Bu sayede insan hareketini konforlu hale getirmek amaçlanmıştır.

Avluya açılan kat holleri; kat bahçeleri,  konsollar,  mutfak pencerelerinin önünde bulunan galeri boşlukları ile güçlendirerek gün ışığını maksimum seviyede alan ve yaşayan mekânlar ortaya çıkartılmıştır. Avlular her daim yeşil kalarak kullanıcılar açısından bir dinlenme mekânı olarak ele alınmıştır.

Günümüz kent planlaması ve eski yerleşim yerlerinin dönüşümünde yaşanan en büyük sıkıntı, kullanıcıların sosyalleşip birbiri ile iletişime geçeceği ortak alanların olmaması ya da zayıf kalmasıdır. Bu doğrultuda tüm dairelerin ortak paydasını oluşturan avlu organizasyonu kullanıcılar arasındaki iletişimin güçlenmesi ve unutulmaya yüz tutmuş komşuluk ilişkilerinin canlanması hedeflenmiştir.

Bölgesel mimaride “Avlu” dış mekân değil iç mekândır. Bu konumu ile Avlu yeme içme, oturma, toplanma, sohbet etme gibi durumlara olanak sağlamaktadır. Peyzajı ile de önem arz etmekte olup, avluda mutlaka ağaç, meyve, çiçek, çeşme yer almaktadır. Yapı iç avlusuyla kullanıcılarına ve çevresine yaşam kalitesini yükselterek bir değer oluşturmuştur.

Net tanımlanmış kütle geometrisi ve tuğla cephesiyle çevresine entegre olan (yöreye özgü malzeme)  hem de iç avlu kurgusu ve peyzajı ile kullanımına zaman geçirme ve sosyalleşerek komşuluk ilişkilerini üst seviyeye çekmeyi amaçlamıştır.

Yapı kütleleri; 32 m X 32 m ebatlı kütlelerde iki ana blok ve ortada bir iç avlu kurgusu ile ele alınmıştır. 40 m X 40 m, 56 m X 56 m ve 72 m X 72 m’lik ebatlı bloklar dört ana blok ve ortada bir iç avlu kurgusu ile ele alınmıştır. Konut tipolojisi farklı yaşam tarzlarına uygun olarak 72 m2‘ den 173 m2‘ ye farklılaşan 1+1, 2+1, 3+1 ve 4+1 olarak çeşitlenmektedir. Arazi sınırları arasındaki kot farkı zemin altındaki katların kullanımına olanak sağlamıştır.

Bu 4 tip blokların zemini ve altındaki katlar eğime göre tek katlı ve çift katlı bazalar konumlandırılmıştır. Zemin ve altındaki bazalarda ticari birimler (mağazalar) , restaurantlar, ofisler ve otoparklar bulunurken üst katlarda ise konut birimleri bulunmaktadır. Baza altlarında bulunan ticari mekânlar ise 72 m2‘ den 140 m2‘ ye farklılık göstermektedir.

Bazaların altında bulunan mekânlara arkadlardan geçerek sıcak yaz aylarında insanların hareketini konforlu hale getirmiştir. Baza altlarında bulunan ticaret yapıları kentlinin gece gündüz kullanımına olanak sağlamaktadır. Bu ticari mekanlar sayesinde kent de sürekli bir sirkülasyon ve canlılık oluşmuştur.

Bir Önceki Proje

TOKİ | Hatay

Bir Sonraki Proje

RİZE | Mahalle Tasarımı